EN
Liên kết nhanh
Tình trạng của các đai ốc bánh xe thực sự rất quan trọng đối với việc đảm bảo an toàn khi lưu thông trên đường. Khi các đai ốc bị lỏng hoặc hư hỏng, chúng có thể dẫn đến hiện tượng bánh xe bị bong hoàn toàn — một sự cố xảy ra quá thường xuyên. Thống kê cho thấy hơn một nửa số vụ bánh xe bị bong ra là do người điều khiển không duy trì đúng mức mô-men xiết (torque). Những sự cố này gây ra các vụ tai nạn dây chuyền và chiếm khoảng một trong số tám vấn đề phát sinh trên đường liên quan đến phương tiện thương mại mỗi năm. Việc xiết đúng lực siết lên các bu-lông sẽ ngăn chặn những chuyển động nhỏ nhặt, vốn dần làm giãn rộng các lỗ lắp bu-lông trên moay-ơ, từ đó làm mài mòn các chi tiết nhanh hơn theo thời gian. Thợ cơ khí thường chú ý phát hiện các dấu hiệu cảnh báo sớm trong các lần kiểm tra định kỳ, ví dụ như các vòng gỉ sắt hình tròn xuất hiện xung quanh đai ốc — hiện tượng này thường xuất hiện từ rất lâu trước khi có bất kỳ rung lắc rõ rệt nào. Trên toàn thế giới, nhiều cơ quan quản lý vận tải đã ban hành các quy định liên quan đến vấn đề này. Chẳng hạn, Cơ quan Quản lý An toàn Vận tải Đường bộ Liên bang (FMCSA) yêu cầu tài xế phải kiểm tra xe tải trước khi khởi hành. Việc bỏ qua công đoạn kiểm tra nhanh kéo dài chưa đầy năm phút này có thể khiến chủ phương tiện thiệt hại lên tới 740.000 đô la Mỹ theo các nghiên cứu gần đây, đồng thời đặt toàn bộ những người cùng lưu thông trên tuyến đường vào tình trạng nguy hiểm.
Các vệt gỉ sét xuất hiện xung quanh các lỗ bulông bánh xe là dấu hiệu rõ ràng cho thấy độ siết của những bu-lông này không đúng. Điều này xảy ra khi nước xâm nhập vào các khe hở vi mô giữa đai ốc và mặt đĩa bánh xe — nguyên nhân chủ yếu là do các bu-lông chưa được siết đủ chặt để tạo thành một lớp kín hoàn chỉnh. Theo thời gian, loại ăn mòn này thực tế làm gia tăng tốc độ mỏi kim loại khoảng 18% mỗi năm, khiến cấu trúc dần trở nên yếu đi một cách chậm mà chắc. Bất kỳ ai thực hiện kiểm tra định kỳ đều cần đặc biệt lưu ý những vệt gỉ này. Phát hiện sớm sẽ giúp khắc phục vấn đề trước khi dẫn đến các sự cố nghiêm trọng về mặt kết cấu về sau.
Khi chúng ta thấy các hình dạng bầu dục hình thành xung quanh những lỗ bắt bu-lông, đó là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng về các vấn đề chuyển động bất thường của bánh xe khi chịu tải. Hiện tượng xảy ra ở đây thực tế khá rõ ràng — theo thời gian, những chuyển động nhỏ giữa các chi tiết không được siết chặt đúng cách sẽ tạo ra những biến dạng này. Áp lực liên tục dần làm giãn rộng các lỗ bắt bu-lông cho đến khi chúng trở thành dạng trứng thay vì tròn. Các thợ cơ khí trên toàn quốc cũng đã nhận thấy một điều thú vị: phần lớn các sự cố rơi bánh xe đều bắt đầu từ những lỗ bị giãn rộng này trước tiên, sau đó các vết nứt lan rộng ra từ những vị trí kim loại chịu ứng suất cao. Đối với bất kỳ ai tự kiểm tra bánh xe của mình, đừng chỉ nhìn bằng mắt. Hãy nâng xe lên một cách an toàn và thử xoay bánh xe bằng tay. Nếu có bất kỳ độ rung lắc hoặc dịch chuyển bất thường nào, đó là tín hiệu rất xấu. Việc siết lại ngay lập tức các bu-lông bánh xe đến mô-men xiết đúng quy định sẽ ngăn chặn một thảm họa hoàn toàn có thể xảy ra trên đường.
Theo Chỉ thị EU 2021/1231, bất kỳ ai thực hiện công việc liên quan đến lốp xe đều phải kiểm tra lại mô-men xiết bu-lông bánh xe trong khoảng cách từ 50 đến 100 km sau khi lắp đặt. Vì sao? Bởi vì các bu-lông này thường bị lún xuống trong những lần lái đầu tiên, đôi khi mất tới 20% lực siết ngay từ giai đoạn khởi đầu. Các quy định này được ban hành dựa trên kết quả nghiên cứu cho thấy gần một trên bốn vụ tách rời bánh xe ở phương tiện thương mại xảy ra do người vận hành không kiểm tra đúng cách bu-lông sau khi lắp lại. Quản lý đội xe cần lưu giữ hồ sơ chứng minh việc thực hiện kiểm tra này nhằm tuân thủ yêu cầu của cơ quan chức năng và, quan trọng hơn hết, ngăn ngừa tai nạn do bánh xe bị lỏng mà không được phát hiện kịp thời. Các doanh nghiệp thông minh không chỉ tuân thủ quy định — họ còn đào tạo tài xế về tầm quan trọng thiết yếu của việc xiết bu-lông đúng mô-men đối với an toàn giao thông.
Mặc dù các nhà sản xuất thường khuyến nghị kiểm tra định kỳ sau mỗi 10.000 km, các đội xe hàng đầu áp dụng các quy trình kiểm tra phân cấp được tùy chỉnh:
Việc bỏ qua các kiểm tra định kỳ đối với bu-lông bánh xe có thể dẫn đến những vấn đề an toàn nghiêm trọng và chi phí lớn về sau. Nếu những bu-lông này bị lỏng do rung động bình thường hoặc đơn giản là chưa được siết chặt đúng cách, toàn bộ bánh xe có thể bong ra khi xe đang chạy ở tốc độ cao trên đường cao tốc. Thực tế, Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Hoa Kỳ (NHTSA) đã chỉ ra đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vụ tai nạn dây chuyền nghiêm trọng mà chúng ta thường xuyên chứng kiến. Và rủi ro không chỉ nằm ở việc tránh các tai nạn mà thôi. Những sự cố bị bỏ sót thường sẽ gây ra vô số vấn đề cơ khí tốn kém về sau. Chẳng hạn, khi các lỗ ren trên trục bánh xe bị giãn ra, quá trình mài mòn bạc đạn bánh xe sẽ tăng tốc đáng kể. Đồng thời, các bu-lông siết quá chặt lại làm biến dạng đĩa phanh, dẫn đến chi phí thay thế lên tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn đô la Mỹ. Về mặt tài chính, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với hai vấn đề cùng lúc. Chỉ riêng việc ghi chép bảo dưỡng sai quy định cũng đã khiến doanh nghiệp phải chịu mức phạt hơn 2.000 euro cho mỗi vi phạm theo Chỉ thị của Liên minh Châu Âu năm 2021. Các công ty bảo hiểm cũng không dễ dãi: thông thường, phí bảo hiểm sẽ tăng từ 15 đến 30 phần trăm sau bất kỳ sự cố nào liên quan đến việc bánh xe bị lỏng. Tình hình còn trở nên nghiêm trọng hơn về mặt pháp lý khi những thiếu sót trong kiểm tra này bị xem là bằng chứng của sự thiếu cẩn trọng trong các vụ kiện liên quan đến thương tích. Hãy xem xét kết quả tại tòa án năm ngoái, khi một cá nhân phải bồi thường khoản tiền khổng lồ lên tới 740.000 đô la Mỹ chỉ vì một kiểm tra mô-men xoắn đơn giản đã có thể ngăn chặn hoàn toàn việc bánh xe bị tách rời. Tất cả những lớp rủi ro đa dạng này cho thấy rằng trong bất kỳ hoạt động quản lý đội xe chuyên nghiệp nào, việc bỏ qua những kiểm tra cơ bản này là điều hoàn toàn không thể chấp nhận.